Απολογισμός Δράσης Γραφείου Συνηγορίας

Πλατφόρμα Δράσης για τα Δικαιώματα στην Ψυχική Υγεία

(ΜΑΙΟΣ 2015 – ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016)

Το έργο έχει ολοκληρωθεί, το site περιλαμβάνει πληροφορίες που ήταν επίκαιρες έως τον Απρίλιο 2016, το Γραφείο Συνηγορίας δεν λειτουργεί. Μπορείτε ωστόσο να βρείτε ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την εξέλιξη μιας σημαντικής προσπάθειας ολοκληρωμένων δράσεων συνηγορίας.

ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ, ΠΙΛΟΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΙΑΣ  (ΓΣ)
(ΜΑΙΟΣ 2015-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016)

Το Γραφείο Συνηγορίας αποτέλεσε τον βασικό πυλώνα του έργου “Πλατφόρμα Δράσης για τα Δικαιώματα στην Ψυχική Υγεία”, το οποίο υλοποίησε η Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος, με εταίρους το Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων Π. Σακελλαρόπουλος και την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Ο σκοπός του έργου ήταν η ανάπτυξη μιας δυναμικής παρέμβασης με στόχο να αποτελέσει μια πιλοτική βάση για την αντιμετώπιση θεμάτων που άπτονται της προστασίας των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας από τις διακρίσεις σε βάρος τους και από την παραβίαση μιας σειράς θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.

Το έργο “Πλατφόρμα Δράσης για τα Δικαιώματα στην Ψυχική Υγεία” χρηματοδοτήθηκε από τα EEA Grants στο πλαίσιο του προγράμματος “Είμαστε όλοι πολίτες” που διαχειρίστηκε το Ίδρυμα Μποδοσάκη.

• Οι υπηρεσίες παρασχέθηκαν σε πολίτες που αντιμετώπιζαν προβλήματα ψυχικής υγείας, καθώς και σε συγγενικά ή φιλικά τους πρόσωπα που είχαν αναλάβει εν μέρει ή εν όλω τη φροντίδα τους (φροντιστές). Παράλληλα απευθύνονταν και σε επαγγελματίες υγείας και συναφών κλάδων που επιθυμούσαν να ενημερωθούν για δικαιώματα και υποθέσεις των εξυπηρετούμενών τους.
• Εξειδικευμένοι κλινικοί και νομικοί επιστήμονες επεξεργάστηκαν από κοινού κι εφάρμοσαν συγκεκριμένο πρωτόκολλο διεπιστημονικής συνεργασίας, υλοποιώντας σειρά παρεμβάσεων οι οποίες άπτονται, κατά τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, των περισσότερων δράσεων συνηγορίας στην ψυχική υγεία. Σε αδρές γραμμές η διαδικασία διαρθρώνεται ως εξής:
  • Η παροχή των υπηρεσιών συνηγορίας ξεκινά με την πρώτη τηλεφωνική συνέντευξη  κατά την οποία μέσω συγκεκριμένων διερευνητικών ερωτήσεων διαπιστώνεται αν το αίτημα του πολίτη  εμπίπτει στα όρια λειτουργίας του ΓΣ και λαμβάνονται βασικές πληροφορίες για την ταξινόμηση και τη βέλτιστη αντιμετώπιση της υπόθεσης.

Οι συνεδρίες πραγματοποιούνταν από νομικό επιστήμονα και κλινικό ψυχολόγο από κοινού τόσο για λόγους οικονομίας χρόνου και πόρων, όσο και για λόγους ακρίβειας, διασύνδεσης και αντιμετώπισης.

Το Γραφείο Συνηγορίας παρείχε πληροφόρηση, μεθοδική καθοδήγηση, κλινική και νομική συμβουλευτική, δικτύωση και παραπομπή σε υπηρεσίες καθώς και διαμεσολάβηση, όπου το τελευταίο είναι δυνατόν, τόσο για πολίτες με διαγνωσμένα προβλήματα ψυχικής υγείας, οι οποίοι δεν απολαμβάνουν των δικαιωμάτων τους, όσο και για πολίτες οι οποίοι ανησυχούν ότι εξαιτίας κάποιας εν εξελίξει μείζονος ή ελάσσονος «ψυχικής διαταραχής» θίγονται τα δικαιώματά τους. Με το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας του ΓΣ δεν ήταν εφικτό, για λόγους πόρων αλλά κυρίως για λόγους χρόνου (βλ. μακρινές ημερομηνίες δικασίμων στο ελληνικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης) να αναληφθεί η νομική εκπροσώπηση ενώπιον δικαστηρίου.

Οι νομικοί επιστήμονες και οι κλινικοί της ομάδας του Γραφείου Συνηγορίας τεκμηρίωσαν τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά, από την πραγματικότητα της λειτουργίας του, τα βασικά πεδία παραβιάσεων των δικαιωμάτων στην ψυχική υγεία: ιατρικό απόρρητο, ακούσια νοσηλεία ατόμων με «ψυχική ασθένεια», δικαστική συμπαράσταση και εν γένει θέματα δικαιοπρακτικής ικανότητας, προνοιακά δικαιώματα και ασφαλιστικές παροχές, η σκοπιμότητα της φύλαξης -ως μέτρο ασφαλείας- του ακαταλόγιστου παραβάτη του Π.Κ. (άρθρο 69) (τον Απρίλιο 2016 που γράφτηκε το κείμενο ίσχυε έτσι) σε δημόσιο θεραπευτικό κατάστημα. Οι παραβιάσεις αυτές καταγράφηκαν και ταξινομήθηκαν  με συστηματικό τρόπο δημιουργώντας μια ευρεία βάση δεδομένων με αντίστοιχες νομικές πληροφορίες, παρόμοιες “λύσεις” σε παρόμοια προβλήματα ώστε η εξυπηρέτηση των ωφελουμένων να γίνεται πιο άμεσα και αποτελεσματικά. Παράλληλα, εκπονήθηκε, εκδόθηκε κι διανεμήθηκε ένας εύχρηστος οδηγός για τα δικαιώματα στην ψυχική υγεία, περιλαμβάνοντας και αναλύοντας τις ανωτέρω θεματικές. Η μέθοδος σύνταξης του οδηγού, προκειμένου να είναι άμεσα χρήσιμος στους χρήστες των υπηρεσιών, είναι η εξής: τι προβλέπει ο νόμος, ποια είναι η καθημερινή πραγματικότητα/κλινική πράξη, πού απευθύνεται κάποιος για την εξωδικαστική ή δικαστική προστασία του/επίλυση του προβλήματος παραβίασης (επικαιροποιημένο έως Απρίλιο 2016)

Α) Εσωτερικοί περιορισμοί

• Η ανάγκη προσέγγισης διαφορετικών θεωρητικών αναφορών και η «κατασκευή» κοινής μεθοδολογίας μεταξύ επιστημόνων διαφορετικής εκπαίδευσης και νοοτροπίας, με δυο λόγια, η μετατροπή κλινικών και νομικών σε μια ενιαία και σύντονη ομάδα παρέμβασης και παροχής υπηρεσιών υψηλής ποιότητας. Τα ερωτήματα, οι αναπλαισιώσεις και οι τροποποιήσεις τεχνικής είναι στην ημερήσια διάταξη της λειτουργίας του Γραφείου, καθώς, εκτός των άλλων, επιβάλλονται και από τους συστημικούς-θεσμικούς περιορισμούς που θα αναφερθούν παρακάτω. Όσο απαιτητικό και σύνθετο κι αν είναι το εγχείρημα, η δόμηση ενός κοινού κώδικα νομικο-κλινικής παρέμβασης και η καθημερινή δοκιμή του στην πραγματικότητα αποτελούν κατά κοινή ομολογία μια από τις πιο ενδιαφέρουσες παραμέτρους της διεπιστημονικής συνεργασίας.
• Ένας άλλος αυτονόητος εσωτερικός περιορισμός της αποτελεσματικότητας της προσφοράς του Γραφείου Συνηγορίας προκύπτει από τον πιλοτικό χαρακτήρα του εγχειρήματος και τους αναλογούντες περιορισμούς χρόνου και προσωπικού οι οποίοι αφήνουν μικρά περιθώρια εμβάθυνσης και follow-up σε κάθε υπόθεση.

Β) Συστημικοί περιορισμοί

• Η έλλειψη θεσμικής υπόστασης του Γραφείου Συνηγορίας και η επακόλουθη αδυναμία άμεσης παρέμβασης (π.χ. “αυτοψία”-επιτόπια έρευνα, αίτηση προσκόμισης εγγράφων κτλ) σε σωρεία υποθέσεων και δυνητικών παραβιάσεων, η έλλειψη υφιστάμενων βάσεων δεδομένων και συνέχειας των υπηρεσιών, οδηγούν στην απουσία οποιασδήποτε κανονιστικής ή έστω δεσμευτικά γνωμοδοτικής αρμοδιότητας.
• Αδυναμία περαιτέρω δωρεάν παραπομπής για νομική συνδρομή ή/και θεραπεία σε μια πλειάδα περιπτώσεων λόγω έλλειψης αντίστοιχων δημοσίων δομών.
• Μια κρίσιμη παρατήρηση από τη λειτουργία του ΓΣ είναι ότι τα δικαιώματα που απειλούνται ή θίγονται δεν είναι και απαραίτητα τα δικαιώματα που αναφέρονται. Δυστυχώς, ο θυμός, η απογοήτευση, οι κοινωνικές εκπτώσεις και ο κλονισμός της υγείας, που επιφέρουν η χρόνια παραβίαση και παραμέληση, δεν είναι πάντα μεταφράσιμα σε νομικές διεκδικήσεις, ενίοτε ούτε καν σε έναρθρο λόγο. Η εμπειρία του Γ.Σ έδειξε  ότι το πιο συχνά παραβιαζόμενο δικαίωμα, που διατρέχει τη συντριπτική πλειοψηφία των υποθέσεων, είναι το πλέον αυτονόητο, εκείνο που προστατεύεται απ’ όλα τα κείμενα και καθρεφτίζεται τόσο στο εθνικό δίκαιο όσο και στις διεθνείς συμβάσεις, το δικαίωμα έγκαιρης πρόσβασης κάθε ασθενούς σε συνθήκες θεραπείας οι οποίες δεν θα τον αποξενώνουν από την κοινωνική του πραγματικότητα και δεν θα τον διακρίνουν από το σύνολο των συμπολιτών του.

Γ) Επίλυση προβλημάτων

• Το Γραφείο επιδόθηκε σε συστηματικές διαδικασίες γνωστοποίησης και προβολής του έργου του, καταρχάς προς τις ομάδες πληθυσμού που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη τις υπηρεσίες του (Δημόσια Ψυχιατρικά Νοσοκομεία, μη κερδοσκοπικοί φορείς Ψυχικής Υγείας, Κέντρα Ημέρας του δημοσίου και του μη κερδοσκοπικού τομέα, Συλλόγους Ατόμων με προβλήματα Ψυχικής Υγείας, Φορείς Αυτοεκπροσώπησης ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ΟΚΑΝΑ κ.α.).
• Από την πρώτη ημέρα λειτουργίας του ΓΣ επιχειρήσαμε να αντιμετωπίσουμε τα αναμενόμενα κενά παρέμβασης και παραπομπής μέσω της στενής συνεργασίας με κάθε φορέα, οργανισμό και επιστημονικό σωματείο που μπορούσαν να λειτουργήσει συμπληρωματικά στο έργο μας. Το Γραφείο Συνηγορίας απευθύνθηκε και οργάνωσε στοχευμένες συνέργειες με φορείς όπως η Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, ο Συνήγορος του Πολίτη, ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών (legal aid), το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής Υγείας, κ.α., προκειμένου τόσο να αντιμετωπιστεί η έκαστη συγκεκριμένη υπόθεση όσο και να δημιουργηθεί ένα δίκτυο υπηρεσιών που θα μπορέσει να υποδεχθεί και, στα μέτρα του εφικτού, να καλύψει τα αιτήματα των πολιτών.
• Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικά σεμινάρια ενημέρωσης και επιμόρφωσης σε επαγγελματίες κλάδων που άπτονται της προάσπισης των δικαιωμάτων στην ψυχική υγεία (εν ενεργεία αστυνομικοί, τελειόφοιτοι της Εθνικής Σχολής Δικαστών, Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, επαγγελματίες ψυχικής υγείας).
• Ένας δευτερογενής αλλά εξίσου σημαντικός στόχος της πιλοτικής λειτουργίας του Γραφείου Συνηγορίας είναι η προσπάθεια να ενδυναμωθούν οι ίδιοι οι λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας προκειμένου να διεκδικήσουν ατομικά και συλλογικά την άμεση και πλήρη ενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους. Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκε κοινή εκδήλωση ενημέρωσης και συνεργασίας με το προσωπικό και τους ωφελούμενους του Κέντρου Ημέρας “Franco Basaglia“, της Ε.Π.Α.Ψ.Υ. (Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας) για την ενίσχυση της αξιέπαινης προσπάθειας συγκρότησης και κατάρτισης ομάδας αυτοσυνηγορίας των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Ανάλογες προσπάθειες προγραμματίζονται και οφείλουν να γίνουν και στο μέλλον των υπηρεσιών συνηγορίας.

• Η βασική δραστηριότητα του γραφείου Συνηγορίας εντοπίστηκε στη διερεύνηση, προεργασία και ωρίμανση των υποθέσεων είτε μέσω νομικής συμβουλευτικής και παραπομπής είτε μέσω της απόπειρας άμεσης διασύνδεσης με αρμόδια υπηρεσία είτε με την καλλιέργεια των προϋποθέσεων εξώδικου συμβιβασμού κλπ. Ακόμα, όμως, και σε αυτό το στενό πλαίσιο, είναι εντυπωσιακό πόσα πολλά μπορεί να πετύχει μια τόσο περιορισμένη παρέμβαση για τόσους πολλούς ανθρώπους. Σε πολλές περιπτώσεις η απλή μνεία στις αντίστοιχες υπηρεσίες για κάποιον χρήστη υπηρεσιών ψυχικής υγείας προκάλεσε αλυσίδα άμεσων κινήσεων από την πλευρά της δημόσιας διοίκησης και θετικών εξελίξεων για τις συνθήκες περίθαλψης του/της ασθενούς. Το ανωτέρω γεγονός είναι, δυστυχώς, και απτή απόδειξη του πόσο λίγα έχουν γίνει μέχρι σήμερα στο πεδίο των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα.
• Από τα πρώτα αποτελέσματα του τηλεφωνικού follow –up που διενεργήσαμε στο 10% των υποθέσεων, αναδείχθηκαν πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία. Καταρχήν τα 3/5 των ωφελουμένων δήλωσαν ότι ακολούθησαν τις κατευθύνσεις που έλαβαν και ότι αυτό τους βοήθησε πάρα πολύ. Οι υπόλοιποι παρότι δεν ακολούθησαν τις κατευθύνσεις διότι μεσολάβησαν άλλοι παράγοντες (επιδείνωση υγείας, σωματικής ή ψυχικής, που τους αποπροσανατόλισε, ή  αλλαγή συνθηκών), ένιωσαν, όπως δήλωσαν, ανακούφιση από τη μεθοδική προσπάθεια να οριοθετηθεί και να βρεθεί λύση στο πρόβλημά τους,.

Σχεδόν οι μισοί από τους ωφελούμενους δήλωσαν ότι από την απεύθυνση στο ΓΣ και μετά δεν συνάντησαν ιδιαίτερες δυσκολίες στην διεκπεραίωση των υποθέσεών τους. Και οι υπόλοιποι που συνάντησαν ορισμένες, δήλωσαν ότι αυτές αφορούσαν στον μεγάλο χρόνο αναμονής από τις δημόσιες υπηρεσίες προκειμένου να λάβουν απαντήσεις (για το πότε θα πάρουν δηλαδή το επίδομα, αν το δικαιούνται κλπ). Σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρθηκε η έλλειψη κατάρτισης των δημοσίων υπαλλήλων. 

Αξίζει τέλος να αναφερθεί ότι οι περισσότεροι από τους ωφελούμενους εξεπλάγησαν που τους καλέσαμε πίσω, πράγμα που δείχνει το βίωμα αυτών των ανθρώπων από την έλλειψη συνέχειας στις υπηρεσίες που τους παρέχονται.

• Μια άλλη σημαντική λειτουργία του Γραφείου Συνηγορίας αποδείχθηκε η αρνητική συμβουλευτική, δηλαδή η τεκμηριωμένη αποτροπή συμπολιτών μας από την άσκοπη εμπλοκή τους σε δικαστικές διεκδικήσεις, οι οποίες ήταν πρόδηλα αβάσιμες και ως εκ τούτου δεν θα τους προσέφεραν τίποτα πέρα από συναισθήματα ματαίωσης συνοδευόμενα από σπατάλη χρόνου και χρημάτων χωρίς αντίκρισμα. Δεν είναι λίγες οι φορές που κληθήκαμε, με νομικά επιχειρήματα αλλά και με τροποποιήσεις της τεχνικής της πρώτης κλινικής συνέντευξης (Βλ. Σακελλαρόπουλος Π., «Λήψη Ιστορικού – Η Πρώτη Συνέντευξη», http://goo.gl/PUJC1M), να πείσουμε χρήστες των υπηρεσιών του ΓΣ να μην «κυνηγούν ανεμόμυλους». Σε μια κοινωνία με ιδιαίτερη έφεση στην κατάχρηση κατάθεσης αγωγών και μηνύσεων και για έναν πληθυσμό ήδη βεβαρυμμένο με οξείες βιοτικές αγωνίες και υγειονομικές μέριμνες, η συγκεκριμένη «απαλλαγή» φορτίου και η συνακόλουθη καθοδήγηση των χρηστών σε άλλα πεδία εστίασης (π.χ. νομικού συμβιβασμού ή αναζήτησης κατάλληλων κλινικών υπηρεσιών), αναδείχθηκε πολύ πιο πολύτιμη απ’ ότι θα μπορούσε κανείς αρχικά να υποθέσει. Ο Νόμος 4640/2019 για τη Διαμεσολάβηση σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ιδίως οι διατάξεις για την Υποχρεωτική Αρχική Συνεδρία (ΥΑΣ), ανοίγουν νέες δυνατότητες ουσιαστικής παρέμβασης ενός εξειδικευμένου και κατάλληλα στελεχωμένου γραφείου συνηγορίας. Αντιστοίχως, στο πεδίο των πιο παραγωγικών-θετικών παρεμβάσεων συνηγορίας του Γραφείου Συνηγορίας, καθοριστική αποδείχθηκε η επίτευξη άμεσης συνεργασίας με συγγενείς φορείς. Η λύση αυτή, εκτός από αναγκαία, διαφαίνεται και ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την απαρχή μια πιο δομικής διασύνδεσης υπηρεσιών με συμπληρωματικά καθήκοντα. Για παράδειγμα, η κοινή αγωνία και η άριστη επιστημονική συνεργασία του Γραφείου Συνηγορίας με τον Συνήγορο του Πολίτη, επέτρεψε κατ’ επανάληψη τη συνδυαστική παρέμβαση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (το Γραφείο σε πρώτο βαθμό διερεύνησης και προεργασίας-ωρίμανσης της υπόθεσης και ο Συνήγορος σε δεύτερο αποφασιστικό και εκτελεστικό επίπεδο) και τον άμεσο πολλαπλασιασμό της ωφέλειας για τους πολίτες. Αυτό το μοντέλο φιλτραρίσματος αιτημάτων και ωρίμανσης υποθέσεων από το Γραφείο Συνηγορίας και παρέμβασης από τον Συνήγορο του Πολίτη ή άλλες αρμόδιες υπηρεσίες, μπορεί να αποτελέσει ένα καλό υπόδειγμα για τη θεσμική κατοχύρωση των υπηρεσιών Συνηγορίας.
• Το Γραφείο Συνηγορίας ήρθε να καλύψει ένα δομικό κενό στη διάρθρωση του κοινωνικού κράτους, τόσο σε επίπεδο δημόσιας υγείας όσο και στην επικράτεια της προστασίας των θεμελιωδών συνταγματικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως απεδείχθη από την πιλοτική λειτουργία του, το ΓΣ μπορεί να αποτελέσει μια αξιόπιστη πρωτοβάθμια υπηρεσία αξιολόγησης (φιλτραρίσματος) και ωρίμανσης αιτημάτων, με αποτέλεσμα να συνδράμει τόσο στην εξυπηρέτηση των αναγκών των πολιτών με προβλήματα ψυχικής υγείας όσο και στην αποσυμφόρηση των ανωτέρω κοινωνικών υπηρεσιών και του συστήματος απονομής δικαιοσύνης.
• Εφόσον ζητηθούν, είναι διαθέσιμες οι επιστολές που υποστηρίζουν την αναγκαιότητα συνέχισης υπηρεσιών του Γραφείου Συνηγορίας από θεσμικές υπηρεσίες που αφορώνται στο θέμα της προστασίας των δικαιωμάτων στην ψυχική υγεία (πχ Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές) και από συλλογικότητες ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών τους (πχ Σωματείο “Αυτοεκπροσώπηση”).

• Αριθμητικά δεδομένα
  Μέσα σε 1 χρόνο λειτουργίας (Μάιος 2015-Απρίλιος 2016, εκτός του Αυγούστου που δεν λειτουργούσε) το ΓΣ υποδέχθηκε και περαίωσε

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ
βάσει νομικής (ή/και κλινικής) ύλης
ΣΥΝΟΛΟ 319  Υποθέσεις από 1/5/2015 έως 30/4/2016 (εκτός του Αυγούστου).
Ο αριθμός στην ταξινόμηση βγαίνει μεγαλύτερος. Κάποιες υποθέσεις μπορεί να αφορούσαν 2 πεδία.

• Αναγνωρισιμότητα- Ορατότητα στην Κοινότητα – Εμπιστοσύνη συνέχειας υπηρεσιών

  Η σημασία της λειτουργίας του Γραφείου Συνηγορίας καταδεικνύεται, επίσης, μέσα από το ζωτικό ενδιαφέρον που εκδήλωσαν τόσο εγχώρια όσο και διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (Huffington Post International, CNN Greece) γύρω από αυτό. Η καμπάνια ενημέρωσης που διεξήχθη μέσω της μετάδοσης σποτ, σχετικής αρθρογραφίας και διεξαγωγής συνεντεύξεων έδωσε τη δυνατότητα να αναδειχθεί η πρωτοτυπία και η σπουδαιότητα της εν λόγω πρωτοβουλίας. Ενδεικτική της επισήμανσης αυτής είναι η ραγδαία αύξηση του αριθμού των περιστατικών που υποδέχτηκε, ανέλαβε και συνεχίζει να διεκπεραιώνει η ομάδα του ΓΣ με την έναρξη των επικοινωνιακών δράσεων. Ως το πλέον ουσιαστικό, μάλιστα, στοιχείο καταγράφεται η διατήρηση του ενδιαφέροντος του Τύπου για την εξελικτική πορεία, τα αποτελέσματα και τη συνέχιση της προσπάθειας που φαίνεται να καλύπτει μια μεγάλη ανάγκη. Παράλληλα, εξίσου στρατηγικής σημασίας αποδείχθηκε η πρόθεση φορέων και άλλων καναλιών να στηρίξουν την προσπάθεια στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) ενδυναμώνοντας ουσιαστικά τη φωνή μας. Ως εκ τούτου είναι σημαντικό να διαφυλαχτεί και να διατηρηθεί η ουσιαστική γνώση του έργου μας, το ενδιαφέρον, η αναγνωρισιμότητα και πρωτίστως η σχέση εμπιστοσύνης που δομήθηκε σταδιακά μέσα από τις παραπάνω ενέργειες με τον ευρύτερο επικοινωνιακό χώρο και κατά προέκταση με ένα ευάλωτο κομμάτι της κοινωνίας που έχει βρει μέσα από το ΓΣ έναν έμπιστο σύμμαχο στη συχνά άνιση μάχη που καλείται να δώσει.